wtorek, 6 lutego 2018

Wzór odpowiedzi na pozew w sprawie przeciwko członkom zarządu spółki z ograniczona odpowiedzialnością z objaśnieniami

Tym razem kolejny pragmatyczny post z wzorem odpowiedzi na pozew. Mam nadzieję, że będzie przydatny dla byłego członka zarządu, pozwanego w sprawie z art. 299 k.s.h., który zdecyduje się na samodzielną obronę. Przypominam przy tym oczywiście, iż do każdego postępowania należy podejść indywidualnie i nie istnieje coś takiego jak uniwersalny wzór. Poniższy post ma za zadanie jedynie zobrazować pismo procesowe i nie stanowi porady prawnej. 




.............. (miejscowość), dnia (data)

Sąd Rejonowy/Okręgowy w .............. (oznaczenie Sądu) 
Wydział ...... (numer) Gospodarczy 
........................ (adres sądu)



Sygnatura akt : .............. (sygnatura zawarta na zawiadomieniu, otrzymanym z Sądu)

Powód:      .................... (oznaczenie Powoda lub Powodów, adres zamieszkania),

Pozwany:   ................................. (oznaczenie Pozwanego lub Pozwanych, adres) 



ODPOWIEDŹ
NA POZEW

Działając imieniem własnym, składam odpowiedź na pozew z dnia ............. (data) , doręczony mi wraz z uzasadnieniem w dniu ...................  (Sąd zawsze wyznacza termin na wniesienie odpowiedzi na pozew, z reguły jest to 14 dni) wnosząc o:
1. oddalenie powództwa;
2. zasądzenie kosztów postępowania;
3.dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów wskazanych w treści pisma na przedstawione tam okoliczności;
4. przeprowadzenie rozprawy również pod moją nieobecność;

ewentualnie
5. zwrócenie się do Sądu Rejonowego w ........... Wydział ............. Gospodarczy KRS o dostarczenie akt rejestrowych spółki ........................  zarejestrowanej pod nr KRS .......................... oraz przeprowadzenie dowodów z dokumentów zalegających w tych aktach na przedstawione okoliczności;
6. zwrócenie się do Komornika Sądowego ...... o o dostarczenie akt egzekucyjnych, postępowania toczącego się pod sygnaturą akit ....................... oraz przeprowadzenie dowodów z dokumentów zalegających w tych aktach na przedstawione okoliczności;



UZASADNIENIE

W treści uzasadnienia należy powołać wszystkie twierdzenia, dowody i zarzuty. Jeżeli nie zostaną zawarte w treści odpowiedzi na pozew, sąd może oddalić je na późniejszym etapie sprawy, jako spóźnione. 


Podnoszę zarzut:
1. Przedawnienia roszczenia ............
2. Braku legitymacji biernej Pozwanego do udziału w niniejszym postępowaniu ...................
3. Potrącenia roszczenia ...........................
4. Niewykazania przesłanek odpowiedzialności Pozwanego  z art. 299 k.s.h.
- brak wykazania bezskuteczności egzekucji;
- brak wierzytelności wobec spółki;


W ocenie Pozwanego, nie ponosi on odpowiedzialności z tytułu zobowiązań spółki ...........  bowiem (uzasadnienie przesłanek egzoneracyjnych):
1. wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony bez jego winy;
2. sytuacja finansowa spółki była dobra i nie występowała konieczność złożenia wniosku, gdy Pozwany był członkiem zarządu;
3. wierzyciel nie poniósł szkody, bowiem nawet gdyby wniosek złożono we właściwym terminie, Powód by się nie zaspokoił;
4. Pozwany we właściwym czasie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości (analogicznie wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego);

Dowody:
1. dokumenty ........
2. zeznania świadka ...............
3. przesłuchanie stron 
- na okoliczność ................

4. dowód z opinii biegłego ds. księgowości i rachunkowości
- na okoliczność ustalenia czasu właściwego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (bardzo uniwersalna okoliczność)




Imieniem własnym - Pozwany

Załączniki:
1. odpis odpowiedzi n a pozew;
2. ..................................










piątek, 2 lutego 2018

Oddalenie wniosku o głoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 prawa upadłościowego, a bezskuteczność egzekucji i przedawnienie roszczeń z art. 299 k.s.h.

W dzisiejszym poście poruszę temat sporny w orzecznictwie i odnoszący się jednocześnie do wielu aspektów odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółek kapitałowych, istotny z punktu widzenia każdej ze stron w ww. procesie.
Mowa tutaj o sytuacji, gdy spółka, wobec której pierwotnie dochodzono wierzytelności zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości, jednak został on oddalony na podstawie art. 13 ust. 1 prawa upadłościowego (do 31 grudnia 2015 roku prawa upadłościowego i naprawczego), bowiem został zgłoszony zbyt późno, gdy spółka nie dysponowała już majątkiem pozwalającym na zaspokojenie nawet kosztów postępowania.
Precyzując, oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości na ww. podstawie jest istotne w kontekście wykazania przesłanki bezskuteczności egzekucji wobec spółki i przedawniania. Poniżej postaram się przedstawić wieloaspektowość powyższego tematu i mam nadzieję, że uda mi się przekazać przejrzyście, na ile to możliwe….

fot. picjumbo.com



Tytułem wprowadzenia należy przypomnieć, iż powszechnym jest pogląd, że bezskuteczność  egzekucji wynika z postanowienia komornika sadowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 824 §1 pkt. 3 k.p.c., jednakże jest możliwym wykazanie wcześniejszego terminu, w którym wierzyciel dowiedział się, że swojej wierzytelności nie wyegzekwuje. Odnosząc się do artykułu art. 13 ust 1 prawa upadłościowego: „sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów”. Powyższa norma wprost uzasadnia argumentację, iż Sąd rozpoznając ww. wniosek bada sytuację finansowa spółki i ocenia merytorycznie wniosek i stan jej majątku. Ponadto brzmienie powyższej normy uzasadnia, iż oddalenia wniosku następuje na analogicznej podstawie, co umorzenie postępowania egzekucyjnego z mocy art. 824 §1 pkt. 3 k.p.c., który stanowi iż umorzenie postępowania następuje: „jeżeli jest oczywiste, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych”. Tym samym, z korelacji powyższych przepisów można uznać, iż oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości na ww. podstawie jest wystarczającym do ustalenia, iż spółka jest niewypłacalna, zaś powyższe ma równoznaczny walor, co postanowienie komornika o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze względu na bezskuteczność. Tymczasem z mocy art. 41 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, iż w Krajowym Rejestrze Sadowym umieszcza się m. in. informację o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, często wbrew obowiązkowi są one również publikowane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.  Interpretacja powyższych przepisów, daje możliwość wyciągnięcia dwóch zasadniczych wniosków:
- postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 ust. 1 p.u. pozwala stwierdzić, iż egzekucja wobec spółki okaże się bezskuteczna i wystąpić z powództwem przeciwko członkowi zarządu;
- umieszczenie postanowienia o oddaleniu wniosku na ww. podstawie w Dziale IV rejestru przedsiębiorców bądź w Monitorze Sądowym i Gospodarczym stanowi pierwszy termin, kiedy wierzyciel dowiedział się o bezskuteczności egzekucji, a tym samym od tego momentu rozpoczyna się bieg przedawniania roszczenia;
Powyższe, skądinąd daleko idące stanowisko jest szeroko akceptowane w judykaturze. Przykładowo, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt V CSK 460/089, stwierdził, że ,,dowodem świadczącym także o bezskuteczności egzekucji jest wydanie postanowienia oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości ze względu na to, iż majątek dłużnika nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Postępowanie upadłościowe jest bowiem rodzajem egzekucji uniwersalnej,( por. również wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 18 lutego 2015 roku, sygn. akt I CSK 9/14 – analogiczne stanowisko). Wskazany pogląd akceptuje również judykatura (A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art.299 Kodeksu spółek handlowych, LEX, stan prawny 30 czerwca 2017 roku).

Wydawać by się mogło, że powyższe orzeczenia Sądu Najwyższego przesądzają przedmiotową kwestię. Okazuje się., że nic bardziej mylnego. Do wywodu prawnego należy natomiast dodać art. 42 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, który świadomie wcześniej pominąłem, a stanowiący, iż dane wymienione w art. 41 ( tj. postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości na odstawie art. 13 ust. 1 prawa upadłościowego, nie są objęte domniemaniem określonym w art. 17 ust. 1 (prawdziwości danych w Krajowym Rejestrze Sądowym), a wpisy tych danych nie podlegają obowiązkowi ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. W konsekwencji pojawia się wątpliwość, czy wierzyciel powinien dawać im wiarę oraz czy są dla niego wiążące, skoro nie rozciąga się na nie, wskazane wyżej domniemanie.  Przedstawione normy stanowią wodę na młyn do wykształcenia się w judykaturze również poglądu odmiennego. Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 roku, sygn. akt I ACa 217/13 wskazuje wszak, iż: Nie można przyjąć, że termin przedawnienia roszczeń przeciwko członkowi zarządu spółki z o.o. biegnie od ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym postanowienia o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, który to fakt świadczy o braku majątku na pokrycie kosztów egzekucji. Konsekwentnie ten sam Sąd w kolejnym orzeczeniu z dnia 11 kwietnia 2013 roku, sygn. akt I ACa 217/13 stwierdza, iż: „(…)z orzeczenia o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości wynika brak majątku na pokrycie kosztów a nie zupełny brak majątku. Wiedza poszkodowanego o szkodzie musi być na tyle dokładna, by mógł on, wytaczając powództwo o jej naprawienie, określić na czym polega ona polega . O "dowiedzeniu się o szkodzie" można mówić wtedy, gdy poszkodowany zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody tj., gdy ma "świadomość doznanej szkody" a nie już wówczas , gdy powinien mieć taką świadomość. Dopóki tak rozumiane dowiedzenie się o szkodzie nie nastąpi, dopóty bieg przedawnienia w ogóle nie może się rozpocząć ( por. wyrok SN z dnia 21 października 201 lr. sygn. akt IV CSK 46/11 nie publ.). Ponadto w świetle art. 299K.s.h. , który wprost wiąże odpowiedzialność członka zarządu z bezskutecznością egzekucji , wniesienie powództwa przeciwko członkowi zarządu jeszcze przed zakończeniem egzekucji, mogłoby wywołać zarzut przedwczesności. Odpowiedzialność członka zarządu na wskazanej podstawie stanowi szczególny przypadek odpowiedzialności deliktowej co nie może być pominięte przy ocenie zarzutu przedawnienia. W tym więc przypadku termin przedawnienia biegnie więc od umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości zostało wydane, gdy ta egzekucja jeszcze się toczyła. Dla strony powodowej dopiero w momencie umorzenia tej egzekucji okazało się , że jest ona bezskuteczna skoro wynikający z ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym fakt braku majątku na pokrycie kosztów egzekucji nie musiał być prawdziwy , jak też ogłoszenie nie określało w pełni stanu majątkowego upadłego. Wiedza organu strony powodowej o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny stanowi moment, od którego należy liczyć termin przedawnienia.”  Wyraźnie widać więc, że sąd krakowski nie zaakceptował wskazanego poglądu i rygorystycznie postrzega kwestię dowiedzenia się o bezskuteczności egzekucji. Na marginesie dodam, iż w cytowanym orzeczeniu Sąd Apelacyjny kwestionuje nie tylko prawdziwość ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, ale również i wpis w dziale IV rejestru przedsiębiorców. Ciekawym jest również, iż z doświadczenia wiem, ze Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie również reprezentuje odmienne do Sądu Apelacyjnego przekonanie, opowiadając się za pierwszym, z ww. poglądów.

Wskazana rozbieżność i dwa zupełnie odmienne poglądy stanowią kolejny spór w judykaturze, jakich pełno w kontekście odpowiedzialności członków zarządu na podstawie art. 299 k.s.h.  Daje ona również szerokie pole do podnoszenia argumentacji na potwierdzenie dowolnego z przedstawionych stanowisk.

Pozdrawiam.

czwartek, 25 stycznia 2018

Właściwość sądu w sprawach przeciwko członkom zarządu z art. 299 k.s.h.

Sporządzając pozew przeciwko członkom zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością właściwe już od początku spotykamy się z problemem, do jakiego Sądu go skierować, tak aby nie narazić się na zarzut pozwanego i nie doprowadzić do zbędnego przedłużenia postępowania, które z naszej perspektywy powinno trwać jak najkrócej.

Kwestia właściwości rzeczowej jest klarowna – jeżeli roszczenie przekracza kwotę 75.0000,00 zł, sprawę kierujemy zgodnie z art. 17 pkt. 4 k.p.c. sprawę kierujemy do Sadu Okręgowego.  
Tymczasem, jeżeli zagłębimy się w temat właściwości miejscowej, sprawia ona już większy problem. Z pozoru, kwestia ta wydaje się oczywista i rozstrzygnięta. Zgodnie z art. 298 k.s.h. powództwo o odszkodowanie przeciwko członkom organów spółki oraz likwidatorom wytacza się według miejsca siedziby spółki. Co więcej, wydawać by się mogło, iż ze względu na odszkodowawczy charakter roszczenia z art. 299 k.s.h., w niniejszym przypadku zastosowanie powinien znaleźć wskazany przepis. Tak tez orzecznictwo, w dużej mierze aprobuje wskazanie właściwości miejscowej według siedziby spółki, w której funkcje członków zarządu sprawowali pozwani. 

Jednak okazuje się, że ustalenie powyższego nie jest tak jednoznacznie jakby się to mogło wydawać . Już bowiem w komentarzu do art. 298 k.p.c. można przeczytać, iż: „Przyjmuje się, że przepis art. 298 KSH odnosi się do powództw o odszkodowanie wytaczanych przeciwko członkom zarządu lub likwidatorom. Nie może on być podstawą ustalenia właściwości sądu w sprawach określonych w art. 291 i 299 KSH oraz nie wchodzi w grę przy dochodzeniu roszczeń w oparciu o art. 175 i 198 KSH. Przepis art. 298 KSH dotyczy roszczeń odszkodowawczych (wytaczanych przez spółkę, wspólników i innych uprawnionych) skierowanych przeciwko członkom organów spółki (art. 292, 293, 295 KSH oraz art. 415 KC)” (J. Strzępka (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Wyd. 7, Warszawa 2015).
Z doświadczenia powiem, iż przeciwko argumentacji, iż w przypadku powództwa z at. 299 k.s.h. właściwym miejscowo jest Sąd według siedziby spółki opowiada się bliski mi szczególnie Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny w Krakowie.  Nawet podczas wykładu, w którym uczestniczyłem, jeden z krakowskich sędziów wskazał, iż powództwo z art. 299 k.s.h. owszem według miejsca siedziby spółki, ale nie w Krakowie, gdyż tutaj zarzuty niewłaściwości miejscowej sądu z argumentacją, iż właściwy jest Sąd miejsca zamieszkania pozwanego będą uwzględniane. 

Powyższe znajduje uzasadnienie w stanowisku Sądu Apelacyjnego w Krakowie,  który stwierdził, iż: „Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii właściwości miejscowej Sądu Okręgowego w Krakowie do rozpoznania złożonego przez uprawnionych wniosku o udzielenie zabezpieczenia, wskazać należy, iż ustalanie sądu właściwego na podstawie art. 298 k.s.h. w przypadku powództw opartych na regulacji art. 299 k.s.h. istotnie wywołuje w doktrynie i orzecznictwie pewne kontrowersje. Są one w głównej mierze efektem wątpliwości co do odszkodowawczego charakteru odpowiedzialności członków zarządu spółki określonej w art. 299 k.s.h. Zauważyć jednak należy, że przepis art. 298 k.s.h., podobnie jak inne przepisy wprowadzające wyłączną właściwość określonego sądu w pewnej kategorii spraw, ma niewątpliwie wyjątkowy charakter, przez co wykluczone jest, aby jego zastosowanie rozciągać na roszczenia, których odszkodowawczy charakter wywołuje daleko idące kontrowersje. Stąd też należy stanąć na stanowisku, iż przepis ten nie może mieć zastosowania do powództw o roszczenia z art. 299 §1 k.s.h. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że sąd właściwy do rozpoznania sprawy o roszczenie z art. 299 §1 k.s.h. winien zostać ustalony albo na podstawie art. 27 §1 k.p.c. (sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej) albo na podstawie art. 35 k.p.c. (sąd, w którego okręgu nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę)” (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2013 roku, sygn. akt I ACz 627/13). 

Tymczasem jeżeli ustalimy już Sąd właściwy miejscowo według powyższych reguł, kolejną kwestią pozostaje skierowanie go do właściwego wydziału. W wypadku spraw z art. 299 k.s.h. jeżeli Powód prowadzi działalność gospodarczą, właściwym będzie Wydział Gospodarczy określonego Sądu, jako iż roszczenie dotyczące odpowiedzialności członków zarządu ma związek z prowadzoną  działalnością gospodarczą (art. 2 ust., 2 pkt. 2 ustawy z 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych).  Wbrew pozorom, skierowanie pozwu do właściwego wydziału jest istotne, gdyż może mieć wpływ na przedłużeni postepowania. Nie w każdym sądzie znajduje się wydział gospodarczy i w wypadku jego braku, sprawa zostanie skierowana do innego sądu, który będzie miejscowo właściwy. 

Pozdrawiam

czwartek, 18 stycznia 2018

Kiedy Sąd powinien z urzędu dopuścić dowód z opinii biegłego sądowego

Dziś opowiem o kolejnym praktycznym problemie związanym z prowadzeniem spraw przeciwko członkom zarządu. Mowa to o dowodzie z opinii biegłego, który często odgrywa zasadnicza rolę z punktu widzenia odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, bowiem pozwala na ustalenie właściwego czasu do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki, a tym samym umożliwia ekskulpację pozwanego w procesie.  

Photo by Mikhail Pavstyuk from Unsplash.com


W pewnych sytuacjach jednak może zajść korelacja niekorzystnych okoliczności, gdy Sąd zwolnic od kosztów zaliczki na biegłego sądowego nie chce, zaś pozwany nie może uiścić tego wydatku. Dodać wypada przy tym, iż zaliczki pobierane na poczet opinii biegłego sądowego opiewają na kwoty niebotyczne, w wysokości 1000, 2000 zł czy nawet 4000 zł (spotkałem się raz z taką zaliczką – Sąd chyba w tym przypadku dowodu z opinii biegłego po postu nie chciał przeprowadzić). Czy istnieje możliwość, aby w tej sytuacji Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z urzędu?

Istnieje i w takim przypadku pozostaje Pozwanemu walka na argumenty. Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Tymczasem stosownie do art. 232 zd. 1 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Powyższe normy ustanawiają zasadę kontradyktoryjności– fundamentalną z punktu widzenia prowadzenia procesu cywilnego. Przy tym Sądy raczej sztywno trzymają się ww. zasady i szczególnie w sprawach na tle prowadzenia działalności gospodarczej, nie chcą odstępować od ww. reguł.
Od powyższego przewidziano jednak odstępstwo, które zawiera art. 232 zd. 2 k.p.c. Mianowicie Sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę. Powyższa norma jest nader ogólna i nie zawiera żadnych przesłanek, kiedy wskazany dowód z urzędu ma być przeprowadzony, jednak znajduje to uzasadnienie w orzecznictwie.   

Z perspektywy niniejszego postu pominę kwestię innych wniosków dowodowych, skupiając się typowo na dowodzie z opinii biegłego sądowego. Otóż Sąd Najwyższy w tegorocznym orzeczeniu wskazał precyzyjnie, kiedy Sąd narusza art. 232 zd. 2 k.p.c. i powyższy dowód powinien przeprowadzić. „Artykuł 232 zd. 2 k.p.c. stanowi wyjątek od zasady kontradyktoryjności, a dopuszczenie przez sąd dowodu z urzędu może nastąpić jedynie wtedy, gdy nie ma innej możliwości doprowadzenia do właściwego rozstrzygnięcia sprawy. Jest to prawo sądu, a nie obowiązek, stąd skorzystanie z tego uprawnienia uzależnione jest od oceny sytuacji procesowej danej sprawy. Przyjmuje się, że dopuszczenia dowodu z urzędu nie wyklucza reprezentowanie strony przez zawodowego pełnomocnika. Niemniej celowość dopuszczenia dowodu z urzędu, zachodzi wówczas, gdy dowód z opinii biegłego jest niezbędny, a sąd nie podejmując takiej czynności dopuszcza się naruszenia art. 232 zd. 2 KPC.” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2017 roku, sygn. akt V CSK 629/16, Legalis).  
Chociaż z pozoru powyższa norma znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, kiedy strona wbrew wymogowi art. 232 zd. 1 k.p.c nie powołała stosownego wniosku dowodowego, to również należy ją stosować odpowiednio do stanu faktycznego opisanego na początku, tj. gdy co prawda wniosek się pojawił, jednak wobec nieopłacenia zaliczki na opinię, wskazany dowód podlegał oddaleniu. Znajduje to doprecyzowanie w orzecznictwie: W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy uznał powództwo za usprawiedliwione co do zasady. Jednocześnie oddalił wnioski powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z powodu przekroczenia terminu do uiszczenia zaliczki na poczet kosztów przeprowadzenia dowodu, a następnie z powołaniem się na zasadę prekluzji dowodowej (art. 207 § 3 KPC). Nie ulega przy tym wątpliwości, że wykazanie wysokości roszczenia wymagało wiadomości specjalnych, a zatem konieczne było przeprowadzenia na tę okoliczność dowodu z opinii biegłego. W tej sytuacji nieprzeprowadzenie przez Sąd I instancji tego dowodu, pomimo że powód ostatecznie uiścił (choć z przekroczeniem terminu sądowego) zaliczkę na poczet wydatków związanych ze sporządzeniem opinii w żądanej przez sąd wysokości, a zasada powództwa była nie tylko uprawdopodobniona, ale - co wynika wprost z uzasadnienia Sądu Iinstancji - udowodniona, musi być ocenione jako rażące naruszenie normy wynikającej z art. 232 zd. 2 KPC.” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 25 października 2012 roku, sygn.akt I ACa 758/12). 
Z lektury powyższych orzeczeń wynika, iż sytuacja, w której pojawia się konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego występuje, gdy z punktu widzenia rozstrzygnięcia postepowania konieczne jest  przeprowadzenie jakiegoś dowodu, zaś okoliczności nie mogą być wyjaśnione w inny sposób. Jakkolwiek zdarzają się wyjątki (jak w wyroku będącego tematem jednego z moich poprzednich postów), z reguły powszechna jest opinia, iż do ustalenia dnia, w którym zarząd winien wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości koniecznym jest zasięgnięcie wiadomości specjalnych od podmiotu trzeciego – tj. opinii biegłego. Co więcej, jeżeli Sąd zobowiąże Pozwanego do uiszczenia zaliczki na poczet opinii biegłego, celem jego dopuszczenia, to sam podkreśla, iż przeprowadzenie wskazanego dowodu jest niezbędne z punktu widzenia rozstrzygnięcia.W konsekwencji logicznym jest wniosek, iż Sąd powinien dopuścić i przeprowadzić dowód z opinii biegłego sądowego, zaś Pozwanego obciążyć jego kosztami w orzeczeniu kończącym postępowanie. 

Jakkolwiek wskazane orzeczenia klarownie przedstawiają przesłanki, kiedy Sąd winien dopuścić dowód z urzędu, tym niemniej ww. praktyka stosowana jest incydentalnie i  nader restrykcyjnie. Być może wiąże się to z zamiarem uniknięcia nadużyć w toku prowadzenia postępowań sądowych.

Niemniej jednak, jeżeli w sprawie, której jesteśmy uczestnikiem – Pozwanym korzystnym jest zastosowanie powyższej linii obrony i wskazanie, że w sprawie istnieje konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłego sądowego z urzędu, należy ją zastosować choćby ze względu na możliwość podniesienia stosownego zarzutu w apelacji. 

Pozdrawiam



piątek, 12 stycznia 2018

Wygrana w I instancji, czyli jak brak doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji może świadczyć o braku jej prowadzenia

Będzie to kolejna historia z serii "art. 299 k.s.h. w boju". Tym razem jeden z banków posiadał wierzytelność wobec spółki X, gdzie prezesem zarządu był klient – Pozwany. Wierzytelność na kwotę ponad 300.000 zł.  Naturalnym celem Banku. Po uzyskaniu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze względu na jego bezskuteczność naturalną koleją rzeczy było to, że Bank skierował się do byłego prezesa zarządu.

W oderwaniu od całej taktyki procesowej i argumentacji powołanej w toku sprawy, pozwany podniósł m. in. zarzut braku wykazania bezskuteczności egzekucji z uwagi, iż spółka posiadała majątek oraz wymagalne wierzytelności.
Sąd po pobieżnej (w mojej ocenie) analizie dokumentów zamknął rozprawę bez przeprowadzenia głównych dowodów i powództwo oddalił. Wszyscy byli ciekawi uzasadnienia orzeczenia, które okazało się zaskakujące, ale nie satysfakcjonujące. 
Zdjęcie wyroku, skądinąd Sądu Okręgowego, przesyłam poniżej.  








Jakie było uzasadnienie. Sąd Okręgowy uznał, iż:
1. w aktach egzekucyjnych nie ma dowodu skutecznego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a jedynie informacja o pozostawieniu zawiadomienia w aktach ze skutkiem doręczenia;
2. art. 136 k.p.c odnoszący się o pozostaniu w aktach komorniczych zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego ze skutkiem doręczenia, wobec treści przepisów szczególnych, np. art. 802 k.p.c., które wyłączają jego zastosowanie w związku z art. 13 § 2 k.p.c. ;
3. W konsekwencji nie sposób przyjąć, iż postępowanie egzekucyjne zostało w ogóle wszczęte, a w konsekwencji, iż wykazano bezskuteczność egzekucji;
Dla Sądu nie miało znaczenia, iż postępowanie faktycznie toczyło się, zaś komornik sądowy wydal postanowienie o jego umorzeniu ze względu na bezskuteczność.

Powyższa argumentacja, jakkolwiek bardzo śmiała i kategoryczna znajduje uzasadnienie w poglądach orzecznictwa. Przytoczyć trzeba choćby orzeczenie: „Zawiadomienie o wszczęciu egzekucji jest pierwszą czynnością podejmowaną bezpośrednio wobec dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym. Przy tej czynności, stosownie do art. 761 § 3 KPC, komornik winien pouczyć dłużnika o obowiązku powiadomienia organu egzekucyjnego w terminie 7 dni o każdej zmianie miejsca swego pobytu trwającej dłużej niż jeden miesiąc i o skutkach zaniechania tego obowiązku (art. 136 § 2 zdanie 1 oraz art. 762 § 1 zdanie 2 KPC), który realizuje się w stosunku do dłużnika, który został już zawiadomiony o wszczęciu egzekucji (art. 761 § 3 KPC). Na postępowanie egzekucyjne nie rozciąga się bowiem obowiązek określony w art. 136 § 1 i 2 KPC, trwający w toku postępowania sądowego”. (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 11 września 2012 roku, sygn. akt I ACz 1299/12). 

Niemniej jednak, wobec braku wypowiedzenia się Sądu w kwestiach zasadniczych, utrzymanie w obrocie prawnym orzeczenia było mocno wątpliwe. Tak również stwierdził Sąd Apelacyjny, który uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Nie posiadam uzasadnienia Sądu II instancji, jednak z tego, co pamiętam z rozprawy Sąd pominął zupełnie kwestię wywodu prawnego Sądu Okręgowego (tak było najwygodniej), wymijająco wskazując, iż ten nie ustalił zupełnie stanu faktycznego sprawy, nie wypowiedział się w kwestii spełnienia przesłanek wytoczenia powództwa, ani zarzutów Pozwanego, a w konsekwencji wyrok nie może się ostać.
Nie lubię gdybania, jednak z doświadczenia wiem, że gdyby Sąd I instancji nie poszedł po najmniejszej linii oporu, ustalił prawidłowo stan faktyczny i prawny to jest możliwym utrzymanie w mocy ww. orzeczenia. Wtedy dopiero byłoby ciekawie….

Przedstawiony przeze mnie pogląd reprezentowany w ww. orzeczeniu z ubiegłego roku jest odosobniony, ale bardzo interesujący. Przedstawia on również jedną z możliwości obrony, jaką pozwany może zastosować w toku postępowania na podstawie art. 299 k.s.h.

Pozdrawiam

czwartek, 4 stycznia 2018

Elementy roszczenia z art. 299 k.s.h. i jego wysokość, jakich należności można żądać od członka zarządu spółki z o.o.

Powództwo przeciwko członkowi zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wiąże się bezpośrednio z jego rolą pełnioną przez niego w organie osoby prawnej i ma charakter subsydiarny, której aktywacja jest możliwa dopiero po uzyskaniu tytułu wykonawczego przeciwko spółce. W związku z powyższym po procesie i bezskutecznej egzekucji wobec tego podmiotu poza roszczeniem głównym pojawia się szereg należności, które narosły od tego czasu i które wierzyciel spółki chciałby odzyskać. Na etapie sporządzania pozwu pojawia się zasadnicze pytanie - jak określić wysokość roszczenia głównego, aby nie narazić się ewentualne oddalenie powództwa.

Photo by Thomas Lefebvre from unsplash.com


Zgodnie z dominującym poglądem orzecznictwa i doktryny odpowiedzialność członków zarządu ma charakter odszkodowawczy, zaś zgodnie z zasadami ogolonymi Kodeksu Cywilnego, w świetle art. 361 § 1, zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Tym samym racjonalnym jest, iż poza należnością główną zasądzoną wobec spółki, w pozwie można domagać się zwrotu kosztów procesu (zarówno kosztów opłat, zaliczek jaki i kosztów zastępstwa procesowego) zasądzonych w tytule wykonawczym i kosztów postępowania egzekucyjnego (koszty zastępstwa, zaliczki, wydatki wierzyciela). 

Co ciekawe, powyższy pogląd nie był jednolity i występowały rozbieżności w orzecznictwie. Jeszcze w 2004 roku Sąd Apelacyjny w Białymstoku w jednym orzeczeniu stwierdził, iż: "Odpowiedzialność przewidziana art. 299 § 1 KSH nie odnosi się do zasądzonych w tytule wykonawczym kosztów procesu i kosztów postępowania egzekucyjnego, umorzonego z powodu jego bezskuteczności, a ogranicza się do roszczenia materialnoprawnego zasądzonego orzeczeniem sądowym, którego egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna." (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 12 maja 2004 roku, sygn. akt I ACa 85/04). Dopiero uchwała Sądu Najwyższego przesądziła wskazane rozbieżności: "Odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 299 KSH obejmuje zasądzone w tytule wykonawczym, wydanym przeciwko spółce, koszty procesu, koszty postępowania egzekucyjnego umorzonego z powodu bezskuteczności egzekucji i odsetki ustawowe od należności głównej" (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 roku, sygn. akt III CZP 118/06). W pozwie przeciwko członkowi zarządu można zawrzeć również koszty postępowania klauzulowego.

Niezależnie od powyższego, w pozwie przeciwko członkowi zarządu można domagać się również nie tylko należności głównej stwierdzonej tytułem wykonawczym, ale również odsetek za opóźnienie  w spełnieniu świadczenia przez spółkę: "Z uwagi na powyżej zakreślone różnice okoliczność ta nie może jednak prowadzić do wniosku, iż odpowiedzialnością z art. 299 § 1 KSH nie jest objęta odpowiedzialność za ten element szkody, którego miarą są odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia przez spółkę. Nienależnie już od powyższych rozważań, kwestia objęcia odpowiedzialnością z art. 299 § 1 KSH odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia przez spółkę jest powszechnie uznawana w orzecznictwie i doktrynie (tak: uchwała Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006 r., III CZP 118/06, OSNC 2007/9/136, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 4 kwietnia 2014 r. I ACA 852/13, , A. Karolak, (w:) A. Mariański, A. Karolak, Odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o., Warszawa 2006, s. 68, A. Kappes, Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o., Warszawa 2009, s. 81, A. Kidyba, Spółka z ograniczona odpowiedzialnością. Komentarz, Warszawa 2014, s. 973)." (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2015 roku, sygn. akt I ACa 1172/14). Aby tych odsetek dochodzić, musza one zostać jednak skapitalizowane i doliczone do kwoty należności głównej: "Wprawdzie odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 299 KSH obejmuje zasądzone w tytule wykonawczym, wydanym przeciwko spółce, koszty procesu, koszty postępowania egzekucyjnego umorzonego z powodu bezskuteczności egzekucji i odsetki ustawowe od należności głównej, jednakże niewyegzekwowane od spółki odsetki mają charakter szkody, co wymaga wyrażenia ich w wartości kwotowej (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r., III CZP 118/06). Odsetek należnych od spółki na zasadzie art. 481 KC nie można bowiem utożsamiać z odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia przez pozywanego członka zarządu." (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 30 marca 2016 roku, sygn. akt I ACa 1796/15).

Wysokość roszczenie podlega zsumowaniu, która to suma wyznacza wartość przedmiotu sporu. przy konstruowaniu żądania o zasądzenie kwoty powinny być rozdzielone, w szczególności ze względu na różne terminy, od których można żądać odsetek (od niektórych elementów roszczenia dochodzonego na podstawie art. 299 k.s.h. żądanie odsetek jest niezasadne, jednak to już kwestia na oddzielny temat).

Pozdrawiam




wtorek, 2 stycznia 2018

Wzór pozwu przeciwko członkom zarządu spółki z ograniczona odpowiedzialnością z omówieniem

Dzisiejszy wpis będzie trochę różnił się od pozostałych. Zostawię na chwilę moralizatorstwo i rozwodzenie nad kwestiami odpowiedzialności, a w ramach stricte praktycznej odmiany prześlę wzór pozwu przeciwko członkowi zarządu spółki z o.o.
Zapraszam

CC0 Creative Commons, źródło pixabay.com




.............. (miejscowość), dnia (data)

Sąd Rejonowy/Okręgowy w .............. (oznaczenie Sądu) 
Wydział ...... (numer) Gospodarczy 
........................ (adres sądu)



W.P.S.    .........../....  zł (wartość przedmiotu sporu - wysokość szkody, zaokrąglona do pełnych złotych)

Powód:      .................... (oznaczenie Powoda lub Powodów, adres zamieszkania), KRS/NIP/PESEL ..

Pozwany:   ................................. (oznaczenie Pozwanego lub Pozwanych, adres) 




POZEW
o zapłatę

Działając imieniem własnym, wnoszę o
1. zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda / od Pozwanych na rzecz Powodów solidarnie (w zależności od liczebności strony Powodowej, Pozwanej),  kwoty ....................,................... zł (oznaczenie wysokości żądania/szkody, bez zaokrąglania) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi dla kwot:
..........................,00 zł od dnia ................................... do dnia zapłaty (wysokość żądania głównego z tytułu egzekucyjnego),
...........................,00 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty (koszty postępowania w pierwszej instancji, koszty zasądzone w postępowaniu egzekucyjnym, koszty wydatków w postępowaniu egzekucyjnym, zsumowane łącznie,

2. zasądzenie od od Pozwanego na rzecz Powoda / od Pozwanych na rzecz Powodów solidarnie (w zależności od liczebności strony Powodowej, Pozwanej) kosztów procesu, według norm przepisanych.

Ponadto wnoszę o:
1. zabezpieczenie roszczenia na sumę .............................. zł (wysokość zabezpieczenia - suma całości roszczeń z pkt 1 i 2 oraz koszty  niniejszego postępowania - wysokość opłaty sądowej) poprzez wydanie postanowienia o zajęciu:
wierzytelności z rachunków bankowych przysługujące Michałowi Balcerek, Markowi Balcerek i Sebastianowi Czarnieckiemu prowadzonych przez wszystkie banki działające w Polsce do kwoty ......................... zł (suma zabezpieczenia),
wierzytelności z tytułu zwrotu podatku przysługujące Pozwanym względem ............................. Urzędu Skarbowego w ..............................,
     inne sposoby zabezpieczenia - art. 747 k.p.c. 
2. zaopatrzenie powyższego postanowienia we wzmiankę o wykonalności i przesłanie jego odpisu na adres Powoda,

3. rozpoznanie sprawy pod nieobecność Powoda.
4.     wydanie wyroku zaocznego na wypadek spełnienia przesłanek z art. 339 k.p.c. 
5.     zwolnienie Powoda z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w całości.;
6.     ustanowienie dla mnie pełnomocnika z urzędu;

Opłata sądowa w kwocie ........... (wysokość opłaty - 5% wartości przedmiotu sporu, zaokrąglona w górę, do pełnych złotych ) została uiszczona przelewem na rachunek tutejszego Sądu, potwierdzenie w załączeniu. 



UZASADNIENIE

Od dnia ............................ r. do dnia  ....................... r. Pozwani pełnili funkcje członków zarządu w spółce działającej pod firmą ............................... sp. z o.o. w ....................., wpisanej do rejestru przedsiębiorców pod nr ............................... (dalej zwana „Spółką”).

Dowód:
1. ...........................................

Prawomocnym nakazem zapłaty z dnia ........................... r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt ................................ przez Sąd ..................w ....................., Wydział ....................... nakazał Spółce, aby zapłaciła Powodowi kwotę ..........................,00 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi od kwoty ....................... zł od dnia ............................ r. do dnia zapłaty w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu albo wniosła w tymże terminie zarzuty. Ponadto Sąd ............................. nakazał Spółce, aby zapłaciła Powodowi  kwotę ....................... zł tytułem zwrotu kosztów procesu w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia nakazu albo wniosła w tymże terminie sprzeciw. Rzeczony nakaz zapłaty nie został zaskarżony przez Spółkę i dlatego też postanowieniem z dnia ................... r. Sąd .............................. stwierdził, że podlega on wykonaniu jako prawomocny.

Dowód:
2. ...........................................

Na podstawie rzeczonego tytułu wykonawczego Powód wszczął przeciwko ....................... sp. z o. o. w ..................... przed Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym w ...................... postępowanie egzekucyjne, które zostało zarejestrowane pod sygn. akt KM ................ W toku tego postępowania organ egzekucyjny ustalił koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu egzekucyjnym na kwotę ........................ zł, dokonał poszukiwania majątku Spółki i zajął rzekomo przysługujące jej wierzytelności. Zajęcia nie przyniosły jednak spodziewanego efektu, wobec czego Komornik Sądowy w dniu ........................... r. wydał postanowienie o umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności, ustalając jednocześnie wysokość poniesionych przez wierzyciela wydatków na kwotę ..................... zł.

Dowód:
3. ...........................................

Biorąc pod uwagę powyższe, zgodnie z art. 299 § 1 k.s.h. jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. W niniejszym stanie faktycznym przesłanka ta została należycie spełniona, gdyż pomimo uruchomienia egzekucji, nie udało się wyegzekwować obowiązku stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego, a nawet pokryć kosztów samego postępowania egzekucyjnego. Okoliczność ta potwierdza fakt zaktualizowania się solidarnej odpowiedzialność Pozwanych względem Powoda za zobowiązania Spółki.. 

Wskazane wyżej okoliczności świadczą o posiadaniu przez Powoda interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. (Należy uzasadnić wniosek o zabezpieczenie). 


Dowód:
7. ................................................

Dotychczasowe zachowanie Pozwanych, polegające na wieloletnim unikaniu spłacania zobowiązań kierowanych przezeń podmiotów, stwarza ryzyko, że będzie on również usiłował zapobiec możliwości wykonania orzeczenia przenoszącego zobowiązania z tej Spółki na jego osobę, dlatego wniosek o udzielenie zabezpieczenia roszczeń objętych niniejszym pozwem jest konieczny.

Tytułem wyjaśnienia podnieść należy, iż na wskazaną w petitum sumę zabezpieczenia składają się następujące wierzytelności:
................. zł zł tytułem części zobowiązania Spółki wynikającego z w/w nakazu zapłaty oraz postanowienia Komornika Sądowego o umorzeniu egzekucji,
...................... zł tytułem zwrotu opłaty sądowej,

Informacja czy strony polubownie próbowały rozwiązać spór, jeżeli nie próbowały, to wyjaśnienie dlaczego, wystarczającym jest oświadczenie, że Pozwany nie odpowiedział na wezwanie, tj. )

Uzasadnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu (opis sytuacji majątkowej).



...............................  (podpis)
Imieniem własnym - Powód



Załączniki:
1. Dowody wymienione w pozwie;
2. potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej;
3.  .......... x odpis pozwu dla każdego z pozwanych osobny odpis (odpis - kopia odpowiadająca oryginałowi);
4. oświadczenie o stanie rodzinnym, dochodach i źródłach utrzymania wg wzoru dostępnego na stronie ministerstwa sprawiedliwości (na wypadek wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu);




Jeżeli w pozwie nie zostaną zawarte jakieś informacje, Sąd wezwie do ich uzupełnienia w terminie 7 dni pod rygorem zwrotu pozwu. Pozew zwrócony nie wywołuje skutków prawnych. 

Pozdrawiam